Pracownia na rzecz Wszystkich Istot

Ochrona korytarzy ekologicznych

Kolizje istniejącej sieci dróg krajowych z korytarzami ekologicznymi

Sieć drogową w Polsce tworzą głównie drogi o konstrukcji 1-jezdniowej, z zasady pozbawione ogrodzeń ochronnych i typowych przejść dla zwierząt. Powyższe uwarunkowania umożliwiają przemieszczanie się zwierząt po powierzchni jezdni (tzw. przejścia po powierzchni drogi) w poprzek większości dróg krajowych. Jest to podstawowa metoda zachowania łączności ekologicznej w obszarach przecinanych przez drogi bez ogrodzeń a jej skuteczność zależy od natężenia ruchu pojazdów oraz obecności dodatkowych barier fizycznych utrudniających zwierzętom migracje (np. głębokie rowy, bariery energochłonne).

mapa

Wyspowe rozmieszczenie żubra w Polsce powoduje, że liczba kolizji siedlisk z siecią drogową jest stosunkowo mała, jednak są one niezwykle istotne dla utrzymania i rozwoju żywotnej populacji w skali kraju – np. kolizja z drogą krajową DK10. Fot. Jacek Więckowski

Najsilniejsze oddziaływanie barierowe dotyczy dróg o natężeniu ruchu > 10 tys. poj./dobę, gdzie istnieje wysokie ryzyko kolizji z udziałem zwierząt, dodatkowo duża część osobników jest odstraszana w wyniku silnych emisji hałasu i innych zanieczyszczeń drogowych – przez co unikają otoczenia dróg i prób ich przekraczania. Szczegółowa analiza kolizji dróg krajowych o najwyższym natężeniu ruchu z siecią korytarzy ekologicznych i siedlisk fauny pozwoliła na wskazanie 20 najbardziej konfliktowych odcinków dla zachowania łączności ekologicznej. Drogi te przecinają korytarze ekologiczne o znaczeniu paneuropejskim i krajowym na łącznej długości ok. 998 km (tabela). Ogromna skala przestrzenna kolizji i ich lokalizacja w ważnych przyrodniczo obszarach, powodują jedno z priorytetowych zagrożeń dla ochrony różnorodności biologicznej w Polsce i Europie Środkowej. Aktualnie najsilniejsze oddziaływanie barierowe jest obserwowane w przypadku dróg krajowych, które nie posiadają alternatywnych połączeń w postaci autostrady lub drogi ekspresowej. Wraz z budową drogi szybkiego ruchu przejmuje ona główny potok pojazdów - stara droga traci użytkowników, przez co maleje jednocześnie jej barierowe oddziaływanie na środowisko. Zachowanie łączności ekologicznej wymaga wnikliwej i precyzyjnej oceny barierowego oddziaływania oraz projektowania skutecznych działań minimalizujących w przypadku prowadzenia wszelkich przedsięwzięć inwestycyjnych.


Tabela. Najbardziej konfliktowe odcinki dróg krajowych kolidujące z korytarzami ekologicznymi o znaczeniu paneuropejskim i krajowym

Droga

Odcinek

Odcinki kolizji z korytarzami

ekologicznymi (km)

korytarze paneuropejskie

korytarze krajowe

DK10

Szczecin-Sierpc

100,19

28,59

DK8

Radzymin-Budzisko

67,54

34,83

DK11

Koszalin-Oborniki Wlkp.

76,96

14,1

Środa Wlkp.-Tarnowskie Góry

25,34

44,3

DK18

Olszyna-Krzyżowa

66,21

-

DK6

Goleniów-Reda

12,2

51,99

DK19

Kraśnik-Krosno

35,17

26,35

DK3

Świnoujście-Szczecin

14,34

42,26

DK9

Radom-Rzeszów

25,77

17,06

DK3

Sulechów-Legnica

15,77

23,05

DK19

Kuźnica Biał.-Bielsk Podl.

29,65

4,6

DK16

Ostróda-Mrągowo

8,46

24,34

DK12

Piotrków Tryb-Lublin

3,7

26,92

DK2

Warszawa-Terespol

7,43

22,93

DK5

Nowe Marzy- Gniezno

14,69

15,01

DK50

Góra Kalwaria-Łochów

-

25,67

DK74

Piotrków Tryb.-Kielce

23,33

2,2

DK28

Wadowice-Limanowa

0,75

21,49

DK7

Nidzica-Skarżysko-Kamienna

7,25

16,98

DK55

Malbork-Grudziądz

21,91

-